Samenvatting: Wat is er mis met de parlementaire democratie?

2e kamer, torentje

De parlementaire democratie is tegenwoordig niet meer echt democratisch te noemen. Bij de invoering in 1848 was het stelsel al beperkt: er gold een censuskiesrecht waarbij slechts 7 tot 12 procent van de volwassen mannen mocht stemmen. Algemeen kiesrecht voor mannen kwam pas in 1917, vrouwenkiesrecht in 1922, en jongeren vanaf 16 jaar mogen nog steeds niet stemmen.

Tot ongeveer 1960 paste het stelsel bij de verzuiling: mensen stemden grotendeels op basis van geloof of levensbeschouwing. Daarna individualiseerden de burgers sterk, maar het politieke systeem paste zich niet aan. Kiezers kunnen nog steeds alleen kiezen voor een compleet partijpakket. Dat leidt tot acht structurele problemen:

  1. Het vrije mandaat: Kamerleden stemmen zonder last en zijn niet gebonden aan het programma of de beloften waarop zij zijn gekozen.
  2. Fractiediscipline: de gekozene is vaak meer verantwoording schuldig aan de partijtop dan aan de kiezers.
  3. Het pakketprobleem: de kiezer moet een compleet pakket standpunten slikken, ook de standpunten die hij of zij niet deelt.
  4. Coalitiepolitiek: niet de verkiezingsuitslag maar de formatie bepaalt de echte koers, onder leiding van mensen die niet door het volk zijn gekozen.
  5. Geen bindende instrumenten: tussen de verkiezingen door kan de burger niet bijsturen; er is geen bindend referendum.
  6. Een eigen politieke wereld: veel politici hebben weinig ervaring buiten de politiek, waardoor Den Haag steeds minder representatief is.
  7. Kortetermijndenken: verkiezingen om de vier jaar stimuleren beleid dat snel scoort, terwijl langetermijnvraagstukken blijven liggen.
  8. Ongelijke invloed: lobby’s, belangenorganisaties en media hebben toegang tot de macht; de gewone kiezer niet.

Bijna alle huidige politieke partijen gebruiken de stemmen van de kiezers zoals het hun uitkomt.

De vraag blijft daarom gerechtvaardigd: hoe democratisch is onze parlementaire democratie op dit moment nog echt?

Lees de volledige tekst

← Stof tot nadenken

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email